Chưa nhận diện được TB

Những đại ngàn chè quý như vàng ròng bị lãng quên đáng tiếc

img Đăng bởi mstyle, ngày 12/08/2019

Những đại ngàn chè quý như vàng ròng bị lãng quên đáng tiếc

Có lẽ, tôi là nhà báo hiếm hoi đi gần như hầu hết những cánh rừng có chè hoang dã cổ thụ ngàn năm ở Việt Nam, nơi những cánh rừng chưa có dấu chân người, nơi những khu rừng chè đã ở đó cả triệu năm, chưa được biết đến. Nhưng, thật đáng tiếc, khi những đại ngàn chè, với những đại thụ chè ngàn tuổi, đang bị lãng quên và có nguy cơ biến mất khỏi đại ngàn.

Rừng chè đặc biệt

Hơn 10 năm trước, “người rừng” Trần Ngọc Lâm, sống trong hang đá trên đỉnh Fansipan gọi điện cho tôi bảo rằng, ông biết một loạt khu rừng chè cổ thụ, với những cây chè cả ngàn năm tuổi. Việt Nam là xứ sở của chè, đâu đâu cũng có. Những cây chè shan tuyết ở Hà Giang, Yên Bái, Lai Châu… cho ra những loại trà tuyệt hảo, đắt tiền. Thế nhưng, trước đó, chẳng ai nghĩ đến những cây chè hoang dã trong rừng, trên độ cao tới 2.500m cả. Câu chuyện hết sức lạ lùng, nên cần tìm hiểu.

Tôi nhanh chóng lên đường, với lều bạt leo núi Hoàng Liên Sơn. Đồng chí giám đốc Vườn quốc gia Hoàng Liên Sơn cử kiểm lâm đi cùng, để xác định vị trí các vườn chè, bởi ngay cả kiểm lâm cũng không biết đến sự hiện diện của chúng. Loài chè sống ngàn năm ở trong rừng, thân cây rêu mốc, ngọn tít trên cao, không để ý thì khó có thể biết được chúng là chè.

Cuốc bộ suốt một ngày, rồi cũng đến khu rừng ở độ cao 2.500m so với mặt nước biển. Tôi ngồi trên tảng đá. Ông Lâm bảo quan sát kỹ xem. Tôi ngạc nhiên, khi thấy dưới chân mình là hoa chè điểm xuyết vàng lẫn trong rêu. Những thân cây chè bám rêu lộ ra lớp da trắng đặc trưng không lẫn vào đâu được. Cả một khu vực thung lũng, rộng độ vài héc ta, là một quần thể chè cổ thụ hoang dã.

Tác giả và ông Trần Ngọc Lâm bên cây chè ở gần đỉnh Fansipan. 

Theo lời ông Trần Ngọc Lâm, cách nay khoảng 20 năm, ông gùi hàng dẫn đường cho một kiến trúc sư người Nhật chinh phục đỉnh Fansipan từ phía Cát Cát. Khi qua khu vực này, dừng chân nghỉ ngơi, ông mới chỉ cho cậu kỹ sư đó về những cây chè. Nhấm thử búp chè, người kỹ sư nọ reo lên sung sướng. Anh ta không leo đỉnh Fan nữa, mà dựng lều ở vườn chè, nấu chè uống hàng ngày. Cả ngày chỉ leo trèo, làm bạn với những cây chè, rồi thưởng thức hương vị, mà anh ta nói, không có loại chè nào của Nhật ngon bằng. Anh chàng kỹ sư người Nhật ở đó uống chè xanh suốt một tuần mới rời núi về nước, mang theo một bao lá.

Câu chuyện lãng quên, cho đến một ngày, ông Lâm đi hái thuốc ở sườn tây đỉnh Fansipan, và phát hiện ra cả chuỗi những vườn chè như thế nữa. Loài chè rừng hoang dã không mọc đều, mà theo từng khu vực. Cứ thi thoảng chúng lại xuất hiện, mà đã có là cả quần thể.

Tìm ra nhiều quần thể chè, ông Lâm báo với tôi. Bài báo viết về rừng chè cổ thụ gây dư luận xôn xao thời bấy giờ. Rất nhiều cơ quan, cá nhân tìm hiểu, nghiên cứu. Trong số đó, có ông Thơ, khi ấy là Tổng giám đốc Công ty than Đông Bắc, đã tìm gặp tôi, nhờ tôi dẫn nhóm cán bộ công ty đi khảo sát, nhằm tìm cách khai thác. Chuyến đi mất hai ngày, đường sá quá xa xôi mới đến được vườn chè đầu tiên, nơi kỹ sư người Nhật ở đó thưởng thức. Phải mất cả năm trong rừng, đi khắp các dải núi, nếu muốn thống kê được sản lượng để khai thác, mang lại giá trị kinh tế. Việc khai thác với số lượng lớn là rất khó khăn, bởi nhiều nơi phải đi bộ vài ngày mới đến.

Có một thực tế đáng buồn, là khi khu rừng chè ở sườn đông đỉnh Fan nổi tiếng, thì giới chinh phục Fan đều muốn rẽ qua khu rừng, chặt vài cành chè mang về, khiến khu rừng trở nên tan hoang, trơ trụi.